Stichting

De Brabantse Hoeders

Jo Timmermans

Jo Timmermans gaf Jheronimus Bosch een welverdiende ereplaats

Jo Timmermans beschouwt zichzelf als cultureel entrepreneur in de stad ’s-Hertogenbosch. Hij denkt na hoe de stad zich kan vermarkten en bezoekers kan blijven trekken. Bijvoorbeeld met het Jheronimus  Bosch Art Center. Vrijwilligers zijn daarbij het belangrijkste kapitaal. Die moeten gekoesterd worden, vindt Timmermans. Ook vindt Timmermans het belangrijk dat een gemeente voorwaardenscheppend is naar verenigingen en amateurs.

“Ik ben een echte globetrotter. Gedurende mijn internationale werkzaamheden reisde ik de hele wereld over en zag ik allerlei volkeren. Van arm tot rijk. Ik had niet alleen oog voor de culturen, maar ook voor de wijze waarop mensen de markt ‘vermarkten’. Bij alles wat ik doe, denk ik goed na hoe je de geïnteresseerde bezoeker kunt bereiken. Ik noem mezelf een cultureel entrepreneur die mensen wil motiveren. Ik beleef er vooral veel plezier in als ik jonge mensen kan interesseren en stimuleren in het ontwikkelen van hun talenten. We zijn jammer genoeg te veel gefocust op het resultaat en op het moeten.

Vrienden van ’s-hertogenbosch Van 2003 tot 2010 was ik voorzitter van de Kring Vrienden van ’s-Hertogenbosch. Deze vereniging is de afgelopen jaren uitgegroeid tot drieduizend leden. Daarnaast heeft deze vereniging zo’n 380 vrijwilligers: stadsgidsen, objectgidsen, schippers en werkgroepleden. Het is een geweldige club, met mensen die een enorme en belangeloze inzet hebben voor de promotie van de stad. Daar heb ik met veel plezier leiding aan gegeven. Ik ben er trots op dat we deze vereniging hebben kunnen professionaliseren. Het staat er nu prima voor. Mijn werk is klaar.

Het bossche prentenmuseum Samen met mijn partner Gerdy Wilbers heb ik Het Bossche Prentenmuseum opgezet. Tijdens mijn reizen heb ik veel kaarten en prenten verzameld. In het prentenmuseum hadden we een collectie van stadsplattegronden, belegeringskaarten en aangezichten van  ’s-Hertogenbosch uit de zestiende tot en met de negentiende eeuw. Verder bestond het uit  prenten en schilderijen van twee Bossche kunstenaars uit de negentiende eeuw: Hendrik de Laat en Herman Moerkerk. Het Prentenmuseum zou verhuizen naar de Sint-Jacobskerk, maar deze is nu omgetoverd tot Jheronimus Bosch Art Center. We zijn al lang op zoek naar een nieuwe locatie voor het Prentenmuseum.

Jheronimus bosch art center Toen we op zoek waren naar een groter gebouw voor Het Bossche Prentenmuseum, viel ons oog op de Sint-Jacobskerk in ’s-Hertogenbosch. Deze was aan de eredienst onttrokken. Dankzij de inspanningen van zowel het kerkbestuur als de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed lukte het om de kerk aan te kopen. Tegelijkertijd stak in 2001 tijdens het Jeroen Boschjaar de oude wens van kunstenaar Ton Frenken voor een Jheronimus Boschcentrum opnieuw de kop op. Jheronimus Bosch is geboren en getogen in ’s-Hertogenbosch. Hij woonde en werkte hier tot aan zijn dood. De gemeente vroeg ons of we aandacht konden schenken aan de beroemdste inwoner van de stad. Ik beschouw Bosch als een van de grootste kunstenaars van de middeleeuwen. Samen met Jos Koldeweij, Jan van Oudheusden en de adviezen van Jan van Laarhoven is er een plan geschreven voor de herbestemming van de Sint-Jacobskerk tot Jheronimus Bosch Art Center. Het plan kreeg in de gemeenteraad steun en middelen, waaronder een jaarlijkse subsidie. Voorwaarde was dat we jaarlijks in totaal 25.000 bezoekers zouden trekken, inclusief 3500 scholieren. Een breed publiek dus. In 2007 is het Jheronimus Bosch Art Center geopend en het is een daverend succes. Alleen al in het aanloopjaar 2006, nog voor de officiële  opening trokken we meer dan 50.000 vrije bezoekers. Binnenkort verwachten we de 250.000ste bezoeker!

Belevingscentrum Het Jheronimus Bosch Art Center is geen museum, maar een belevingscentrum. Wij willen hiermee een bijdrage leveren aan de bewustwording en het behoud van de erfenis van Jheronimus Bosch. Het Jheronimus Bosch Art Center gelooft in een aanpak waarin alle afzonderlijke delen elkaar versterken en een bezoeker kunnen motiveren op meer manieren kennis te maken met het werk van Jheronimus Bosch dan alleen te kijken. Wij willen de bezoekers, jong en oud, specialisten en leken, kunstgeïnteresseerden en passanten, prikkelen om niet alleen te kijken naar de werken van Bosch, maar om ze uit te dagen mee te denken over zijn motieven, zijn status als kunstenaar en zijn betekenis. Dit alles om ervoor te zorgen dat Jheronimus Bosch meer wordt dan alleen een bekende naam. We organiseren rondleidingen, exposities, lezingen, concerten, voorstellingen en boekuitgaven, en activiteiten rondom cultuureducatie. Vaak samen met andere culturele instellingen in de stad, zoals de vvv, de Kring Vrienden van ’s-Hertogenbosch, het Noordbrabants Museum, het Stadsarchief, Museum Het Zwanenbroederhuis, de Stadsbibliotheek, de Muzerije, bam, kw1c, basisscholen etc. Door samenwerking kun je elkaar versterken. Doordat er meer mensen een bezoek brengen aan de stad, nemen ook meer mensen kennis van het erfgoed van de stad. En daar plukken de gemeente en de inwoners weer de vruchten van.

Oordeelspel Dit jaar hebben we het Jheronimus Bosch Art Center kunnen verrijken met een tien meter hoog Oordeelspel. In de tijd van Bosch stond in de Sint-Jan een astronomisch kunstuurwerk dat in de volksmond het oordeelspel werd genoemd. Het uurwerk uit 1513 is helaas verdwenen, maar jarenlang leefde het idee om dit uurwerk terug te brengen. In samenwerking met Jos Koldeweij, Ed Hoffman en Robert Vurm hebben we dit kunstuurwerk op eigentijdse wijze kunnen reconstrueren en deze vormt nu een onderdeel van de vaste Boschexpositie. Deze reconstructie is gebouwd naar de weinige overblijfselen, enkele kronieken en reisverslagen van bezoekers aan de stad. Het Oordeelspel toont de samenhang van de kosmos als onderdeel van Gods Schepping en de plaats van de wereld en van de mens daarin. Verder bestaat het uit een Mariaomloop en wordt het Laatste Oordeel verbeeld. Het wordt gecompleteerd met een automatisch spelend carillon.

Enorm dankbaar Bij het Jheronimus Bosch Art Center werken ongeveer zestig vrijwilligers. Volgens mij zijn vrijwilligers het meest belangrijke kapitaal ter wereld. Daarom moeten we er goed en zorgvuldig mee omgaan. Dankzij de vrijwilligers hebben we een prachtig kunstcentrum en kunnen we zó veel bezoekers ontvangen.

Dit werk is enorm dankbaar om te doen. Sommige bezoekers zijn tot tranen toe bewogen. We krijgen geweldige reacties. We lezen ze ook terug in het gastenboek. Daarom wil ik niet alleen een compliment geven aan onze vrijwilligers, maar ook aan het gemeentebestuur dat dit centrum mede mogelijk heeft gemaakt. Als een stad de voorwaarden schept – en dan bedoel ik zeker niet alleen financieel – dan krijgt ze ook wat terug. Ook voor de inwoners. Met dit centrum is Jheronimus Bosch eindelijk thuis. En heeft het kerkgebouw een waardige nieuwe bestemming gekregen. ”

Culturele activiteiten Jo Timmermans

  • initiatiefnemer Het Bossche Prentenmuseum, samen met partner Gerdy Wilbers (2001);
  • voorzitter Kring Vrienden van ’s-Hertogenbosch (2003-2010);
  • bestuurslid cultuurhistorische vereniging De Boschboom (2001-heden);
  • lid van Raad van Advies van de Stadspijpers (2002-heden;)
  • beschermheer van het Binnendiezekoor (sinds 2010);
  • voorzitter stichting Jheronimus Bosch Art Center (2005-heden);
  • uitgever en eindredacteur van vele cultuurhistorische boeken.

Jo Timmermans ontving in 2010 de Jeroen Boschpenning, de culturele penning van de stad ’s-Hertogenbosch.

Het Jheronimus Bosch Art Center ontving eerder de Albert Swane Prijs.