Stichting

De Brabantse Hoeders

Rob de Vrind

Rob de Vrinds weg van bioloog tot duurzaam vestingpromotor

In afwachting van een promotie-beurs keerde Rob de Vrind (’s-Hertogenbosch 1957) even terug naar zijn geboorteplaats om ‘in het onderwijs wat te oefenen’. Hij is nooit meer weggegaan, maar toch geenszins stil blijven staan. Als docent werd hij milieucoördinator en duurzaamheidbevorderaar, via vrijwilligerswerk als natuurgids ontwikkelde hij zich tot onbetaald stadsbioloog, van daaruit raakte hij geïnteresseerd in de Bossche cultuur-geschiedenis om zich tenslotte als vesting-verdediger op te werpen.

 “Mijn verhaal begint in 1982, het jaar waarin ik binnen een maand afstudeerde, trouwde en een baan vond in Den Bosch. Ik werd leraar biologie en dan moet je de eigen omgeving kennen. Daar had ik niet voor gestudeerd, want mijn specialisme lag meer in de biochemische hoek. Dus moest ik me die kennis van de Bossche flora en fauna zelf eigen maken.

Ik ben de natuur ingegaan. Wandelen en kijken. Eerst alleen, daarna met leerlingen en vervolgens als gids voor rondleidingen van de Brabantse Milieu Federatie.

Behoud van natuurwaarden Ik zag alleen maar hoe de natuur beschadigd was door zure regen en andere moderne ontwikkelingen. Mijn vrouw overtuigde me ervan dat je ook op een andere manier kunt kijken, niet alleen maar negatief. Dat je op zoek kunt gaan naar de natuurwaarden, zodat je weet wat er nog is en waarvoor we dus onze best moeten doen om het te behouden. Uit die gedachte is de Bossche Milieugroep BMG voortgekomen, die ik mede heb opgericht en waarvan ik nu 26 jaar voorzitter ben.

Beleid en boek Alles zelf inventariseren en determineren kost enorm veel tijd. Ik realiseerde me dat er her en der informatie moest liggen. Bij Natuurmonumenten, de provincie, de gemeente, het Brabants Landschap, Staatsbosbeheer, ingenieursbureaus enzovoorts. Niemand heeft die ooit bij elkaar gebracht. Als vrijwilliger kreeg ik vrij gemakkelijk toegang tot deze gegevens, die ik vervolgens in een database heb gestopt, zodat ik met een enkele uitdraai wist waar zeldzame en bedreigde planten voorkomen. Met boswachters ben ik daarna het veld ingegaan en heb zo alle bijzondere plekjes leren kennen. Ik hou nu jaarlijks de flora van ’s-Hertogenbosch en omgeving bij en op basis daarvan wordt beleid gemaakt. Na 15 jaar had ik voldoende overzicht om een boek te maken ’s-Hertogenbosch, zeldzaam groen (2002).

Milieu weer leuk Die dubbele betekenis van de titel is opzettelijk. Ik beschrijf de zeldzame natuur in en rond Den Bosch, maar ik vind ook dat ’s-Hertogenbosch bijzonder is door het groene karakter. Op de eerste plaats is Den Bosch gewoon een mooie, oude en gezellige stad, maar daarbij is het de enige stad in Nederland waar de natuur op een steenworpafstand ligt van het centrum. Bovendien zijn alleen in Den Bosch de stadswallen gerestaureerd met behoud van natuurwaarde en tenslotte zitten naast en tussen het schoon metselwerk van de wallen zeer bijzondere, zeldzame korstmossen.

Dat je op deze wijze natuur, milieu, cultuur, ontspanning en educatie kunt combineren, bewijzen we in Den Bosch ook met MiNC, een club die ik in 2007 mede opgericht heb. MiNC staat voor ‘milieu, innovatie, natuur en creativiteit’. Onder het motto ‘Maak milieu weer leuk’ organiseren we vier keer per jaar in de Verkadefabriek een milieucafé, waarin serieuze thema’s aan de orde komen afgewisseld met muziek en edutainment.

Groene vesting In mijn ‘groenboek’ schets ik aan de hand van een lijst die in 1848 door F.J.J. van Hoven, officier van gezondheid in Den Bosch, opgesteld is wat er 150 jaar geleden hier nog aan natuur was en wat de historische achtergrond van de huidige situatie is. Dit is in wezen mijn eerste stap in het verleden.

Ik zat door mijn milieuactiviteiten in tal van klankbordgroepen. Een daarvan hield zich bezig met de vestingwerken. In verband daarmee sprak ik iemand die vanuit een luchtballon de structuur gezien dacht te hebben van de omwalling die Frederik Hendrik in 1629 om de stad gelegd heeft. ’s-Hertogenbosch was in Spaanse handen en viel ook niet in te nemen, omdat de stad omgeven was door water en moerassen. Frederik Hendrik heeft toen in minder dan drie weken tijd een linie rond de stad laten slaan van ruim 40 kilometer door 24.000 soldaten en 10.000 gerekwireerde boeren. Wie weet te kijken ziet in het landschap rond de stad nu nog tal van dijken, donken, oude bomenrijen, slotenpatronen, resten van schansen en watermolens die overblijfselen zijn van de Linie van 1629. Om deze linie in 2029 even bekend te maken als de Binnendieze hebben we in 2006 de stichting de Groene Vesting opgericht.

Kaart en getuigenis Waar wij naar streven is om door middel van een pact tussen stad en land de Linie herkenbaar in het landschap terug te brengen. Wij willen een project van de grond krijgen dat aandacht besteedt aan de historische, toeristische, culturele en natuurlijke kanten van het liniegebied. Voorzover er tot nu toe iets gedaan is, is dat versnipperd gebleven. Wij nemen de ‘circumvallatie’ als uitgangspunt voor de ontwikkeling van de stadsrandzone, een onderneming die zich uitstrekt over meerdere gemeentes en daarom een ‘grand design’ en samenhang behoeft.

Bij mijn onderzoek naar de Linie stuitte ik op het boek dat archivaris Peter-Jan van der Heijden in 1979 uitgegeven heeft en waarin hij het legendarische beleg beschrijft aan de hand van dagboekaantekeningen uit die tijd zelf. Dat boek, Dagboek 1629, is in 2004 heruitgegeven met een bijdrage van Charles Limonard over de militair historische aspecten en een artikel van mezelf waarin ik laat zien waar de linie van toen nu nog in het landschap te vinden is. Daarbij is een bijzondere kaart gevoegd, die op basis van een kaart van 1631 en een photoshop-vergelijking met de huidige situatie de linie precies weet te lokaliseren.

Twee jaar later heb ik een boekje gemaakt uit de door Constantijn Huygens in het Frans opgetekende memoires van Frederik Hendrik om ook de andere, staatse, kant aan het woord te laten. Dat is Het verhaal van Frederik Hendrik tijdens het legendarische beleg van ’s-Hertogenbosch.”

Enige activiteiten op het gebied van natuurbehoud en cultuur van Rob de Vrind

.          Medeoprichter en voorzitter Bossche Milieu Groep BMG (vanaf 1985).

.          Medeoprichter en lid stuurgroep DMBO, Duurzaam MBO-Nederland (vanaf 2004).

.          Medeoprichter en bestuurslid Stichting de Groene Vesting (vanaf 2006).

.          Medeoprichter en organisator MiNC-Den Bosch, debatpodium voor milieu en amusement (vanaf 2007).

Rob de Vrind werd in 2003 genomineerd voor de energieprijs van de provincie Noord-Brabant en ontving in 2007 de Frank Houben Duurzaamheidsprijs van de provincie Noord-Brabant.